We nemen het niet over. We bouwen het samen op.
‘Pak zelf maar het washandje’. Vy zegt het rustig. Ze weet dat het sneller is om het zelf even te doen, toch kiest ze daar niet voor. Voor Vy begint goede zorg niet bij overnemen, maar bij versterken. Als wijkverpleegkundige bij Avoord kijkt ze eerst naar wat iemand zélf nog kan. “Zelfredzaamheid betekent voor mij dat iemand regie houdt. Dat je samen onderzoekt wat nog lukt, ook als iemand kwetsbaar is.”
Vy werkt inmiddels twee jaar bij Avoord. Tijdens haar HBO-V opleiding aan Avans liep ze stage bij Avoord en deed ze haar afstudeeronderzoek. Haar begeleider zag haar talent en moedigde haar aan om een brief te schrijven. Er was eerst geen plek in het team, maar toen er iemand stopte, mocht ze blijven. “Ik heb het enorm naar mijn zin”, vertelt ze. Die betrokkenheid voel je terug in haar manier van werken. Ze kijkt niet alleen naar de zorgvraag van vandaag, maar naar wat iemand morgen weer zelf wil en kan doen.
Vijf stappen, één duidelijke visie
Binnen Avoord werken ze vanuit een duidelijke structuur: vijf stappen die ze als een cirkel doorlopen. Eerst kijken ze wat de cliënt zelf nog kan. Daarna onderzoeken ze of zorgtechnologie kan helpen. Vervolgens betrekken ze mantelzorgers, het sociale netwerk en de buurt. Pas als laatste komt de rol van de thuiszorg in beeld. “Die volgorde is belangrijk”, legt Vy uit. “Ons doel is niet om zorg toe te voegen, maar om te kijken hoe we zorg kunnen afbouwen.” Dat vraagt een kritische blik en een gezamenlijke visie. Iedereen in het team moet hetzelfde verhaal vertellen, anders ontstaat er verwarring. “Als ik mijn collega’s vraag wat onze insteek is, hoor ik hetzelfde terug. Dat geeft rust en duidelijkheid.”
Een belangrijk onderdeel van die aanpak is het LAT-traject: Langer Actief Thuis. Gedurende twaalf weken werken de thuiszorg en een ergotherapeut intensief samen met de cliënt. Ze stellen concrete doelen op, zoals zelfstandig douchen, aankleden, medicijnen innemen of steunkousen aantrekken. De ergotherapeut kijkt verder dan alleen het zorgmoment en onderzoekt ook hoe iemand zich in huis beweegt of weer naar buiten kan. Soms betekent dat een hulpmiddel regelen, zoals een scootmobiel, en samen oefenen tot het veilig en zelfstandig gaat. “We kijken altijd naar het grotere geheel”, zegt Vy. “Niet alleen naar wat er misgaat, maar naar wat er mogelijk is.” Die brede blik zorgt ervoor dat mensen langer actief en zelfstandig thuis kunnen blijven wonen.
Kleine stappen, groot effect
Zelfredzaamheid blijft belangrijk, ook als de situatie moeilijker wordt. Bij iemand die herstelt van een operatie ligt de focus op zo snel mogelijk weer zelfstandig worden. Bij iemand met dementie is het gesprek anders en kijken ze hoe ze de periode tot een verpleeghuis of het levenseinde zo goed mogelijk overbruggen. Toch blijft de kernvraag hetzelfde: wat kan iemand nog zelf? “Zelfs als iemand moe is door COPD of in de terminale fase zit, probeer ik iets te vinden wat nog wél lukt”, vertelt Vy. Dat kan zo eenvoudig zijn als zelf het gezicht wassen met een washandje. Het lijkt klein, maar het gevoel van eigen regie doet veel met iemand. “Je ziet dat mensen trots zijn als iets weer lukt, al is het maar een beetje.” Die momenten geven energie, voor de cliënt en voor haarzelf.
Vanaf het eerste gesprek is ze duidelijk over die aanpak. Ze koppelt een intake direct aan een adviesgesprek en spreekt verwachtingen uit. “Ik vertel altijd dat we kijken naar wat iemand zelf kan en dat we alles een kans geven.” Dat betekent ook dat ze grenzen stelt. De thuiszorg helpt bij persoonlijke verzorging, maar neemt geen huishoudelijke taken over zoals het schoonmaken van de douche. “Je moet als wijkverpleegkundige stevig in je schoenen staan en eerlijk zijn over wat wel en niet kan.” Die duidelijkheid voorkomt misverstanden en geeft vertrouwen. Als er weerstand is, bijvoorbeeld bij zelfstandig douchen, is het belangrijk dat het hele team dezelfde boodschap uitdraagt en kan onderbouwen waarom iets veilig en verantwoord is.
Samen geloven in wat kan
Naast persoonlijke begeleiding zet Vy ook zorgtechnologie in om zelfredzaamheid te versterken. De Medido, een medicijndispenser die op vaste tijden medicijnen uitdeelt, helpt mensen om zelfstandig hun medicatie in te nemen. Met de BBrain-tablet kunnen cliënten via beeldbellen samen met de zorgverlener medicijnen innemen of een pleister plakken. “Het voelt misschien technisch, maar het geeft mensen juist meer vrijheid,” legt ze uit. In samenwerking met MobileCare gebruiken ze die middelen om cliënten actief te houden zonder altijd fysiek aanwezig te zijn. Technologie vervangt de zorg niet, maar ondersteunt de zelfstandigheid.
Als ze collega’s één advies mag geven, hoeft ze niet lang na te denken. “Zeg niet meteen ja als iemand om hulp vraagt”, zegt ze met een glimlach. “Zeg eerst: we gaan het samen proberen.” Toon geduld, blijf optimistisch en geloof in wat iemand kan. Volgens Vy voelen cliënten het direct als jij vertrouwen hebt in hun mogelijkheden. En vaak blijkt er meer te kunnen dan vooraf gedacht. Zelfredzaamheid is voor haar een dagelijkse keuze. “We nemen het niet over, we bouwen het samen op.”