Zoon van Frans
Ik zie wat vrijheid mijn vader met dementie brengt
Om half zeven 's ochtends staan er twee politieagenten bij Jeroen van Hassel (54) aan de deur. Tussen hen staat zijn vader Frans, die midden in de nacht van huis is vertrokken. "Mijn vader wilde altijd weg", vertelt Jeroen. Dat moment markeert het begin van een zoektocht die veel families herkennen: hoe geef je iemand met dementie veiligheid, zonder zijn vrijheid af te nemen?
Vandaag, drie jaar later, ziet de wereld er heel anders uit. Vrijwel iedere dag trekt Frans zelfstandig naar buiten. Hij loopt zijn vaste rondje door de wijk en komt altijd weer terug. Op tijd voor het eten. "Dat rondje lijkt misschien iets kleins", zegt Jeroen. "Maar voor mijn vader betekent het heel veel."
Een man die altijd bezig was
Wie Frans kent, kent zijn tomeloze energie. Zijn hele leven werkte hij in de bouw. Hij is handig, sportief en sociaal. Tennissen, fietsen, klussen; stilzitten past niet bij hem. Samen met zijn vrouw bouwde hij zelfs een huis in Portugal, waar ze veertien jaar woonden.
"Er was eigenlijk niets wat hij niet kon", vertelt Jeroen met een glimlach. "Mijn jeugd lang heb ik gezien hoe hij overal een oplossing voor vond. Als iets gemaakt moest worden, dan deed hij dat." Maar ongeveer acht jaar geleden sluipt dementie langzaam zijn leven binnen. Steeds vaker raakt hij de draad kwijt. De ziekte ontwikkelt zich geleidelijk, maar onverbiddelijk. Juist voor iemand die altijd in beweging is, voelt dat extra wrang.
De buitenmens achter de ziekte
Wanneer Jeroens moeder een hartoperatie moet ondergaan en daarna moet revalideren, komt Frans tijdelijk bij zijn zoon wonen. Dat blijkt geen succes. De nieuwe omgeving maakt hem onrustig. Hij wil weg en hij begrijpt niet waarom hij daar is. Regelmatig loopt hij de deur uit. Soms moet Jeroen letterlijk achter hem aan rennen. Na verschillende incidenten volgt een tijdelijke opname. Als Jeroen zijn vader daar bezoekt, valt hem iets op. "Na maanden binnen zitten realiseerde ik me: dit is geen man die binnen hoort. Mijn vader is een buitenmens." Dat inzicht verandert alles.
Wanneer Frans uiteindelijk in De Willaert komt wonen, krijgt hij de ruimte om weer naar buiten te gaan. Zelfstandig, binnen veilige afspraken. Voor Jeroen voelt dat in het begin spannend. "In de eerste periode keek ik regelmatig op zijn tracker, maar al snel merkte ik dat hij steeds hetzelfde deed. Hij loopt zijn vaste route en komt weer terug."
Minder onrust
De vrijheid levert meer op dan alleen een wandeling. Waar Frans vroeger vaak boos, onrustig en opstandig was, ontstaat langzaam meer rust. "Mijn vader gebruikte medicatie om zichzelf rustig te houden, die heeft hij tegenwoordig niet meer nodig." Jeroen ziet dat frisse lucht, beweging, de herkenbare omgeving en zelf keuzes maken zijn vader goed doen.
Zelfs nu gesprekken met hem steeds moeilijker worden. "Een echt gesprek voeren lukt niet meer. Als ik vraag welk gebakje hij wil, krijg ik vaak geen antwoord meer. Maar ik zie wel dat hij geniet van buiten zijn. Dat gevoel blijft."
Geen gesloten deur als vanzelfsprekendheid
Voor Jeroen draait wonen in vrijheid niet alleen om zijn vader. Het gaat ook over hoe we als samenleving kijken naar mensen met dementie. "Ik begrijp dat veiligheid belangrijk is. Natuurlijk. Wel vind ik het moeilijk om te accepteren dat iemand automatisch achter gesloten deuren moet leven." Volgens hem bestaat er geen oplossing die voor iedereen werkt, dit is altijd maatwerk. "Voor sommige mensen is meer bescherming nodig, maar voor mijn vader werkt dit."
Hij vergelijkt het met zijn eigen rol als vader van een dochter van twaalf jaar. "Ook zij wil straks dingen doen die ik misschien spannend vind, maar dat betekent niet dat ik haar tegenhoud. Soms moet je accepteren dat jouw angst niet automatisch de beste oplossing is voor een ander."
Gun iemand zijn vrijheid
Bij Avoord vinden we het leven in vrijheid belangrijk. Leven in vrijheid staat voorop. Als het nodig is, kijken we samen met de familie naar maatwerkoplossingen. Jeroen weet als geen ander hoeveel zorgen en vragen erbij komen kijken. Toch heeft hij gezien wat vrijheid kan betekenen. "Mijn vader heeft niet gekozen voor dementie. Daar kan hij niets aan doen. Laat iemand dan zo comfortabel mogelijk leven."
Hij denkt even na. "Het blijft een verdrietige ziekte, maar als iets relatief kleins als zelfstandig naar buiten gaan iemand nog een stukje geluk geeft, dan is dat ontzettend waardevol." En dus loopt Frans vandaag weer zijn vertrouwde rondje. Rustig, op zijn eigen tempo. Zoals hij dat gisteren deed en waarschijnlijk morgen weer doet.
